Motor ve araç tekniği dersi

Anasayfa / Motor ve araç tekniği dersi

1-ARAÇTA GENEL OLARAK BULUNAN KISIMLAR VE SİSTEMLER

Aracta Bulunan Kısımlar ve Sistemleri şunlardır.
  1. Motor
  2. Karoser
  3. Güç Aktarma Organları

A- Motor

Aracın Ana Parçasıdır.Isı Enerjisini Hareket Enerjisine Çevirir.
Yanma durumuna göre Motorlar iki çeşittir:
  1. İçten Yanmalı Motorlar
  2. Dıştan Yanmalı Motorlar
Zamanlarına Göre Motorlar iki Çeşittir.
  1. İki Zamanlı motorlar
  2. Dört Zamanlı Motorlar ( Zamanlar.: 1-Emme 2- Sıkıştırma 3- İş 4- Eksoz)

Motorda bulunan Sistemler şunlardır

1-Yakıt Sistemi

Motorun ihtiyacı olan yakıtı temin ederek motora gönderir ve yanma sonucu güç elde edilmesini sağlar.Motorlar yakıtlarına göre 3 e ayrılır.

  1. Benzin motorları
  2. Dizel motorlar
  3. LPG'li motorlar
Parçaları : Depo –Benzin Otomotiği – Hava Filitresi –Karbüratör Emme Manifoldu-Yakıt göstergesi

2-Yağlama Sistemi

Çalışan motor parçalarının sürtünme sonucu aşınmasını önleyerek motorun ömrünü uzatan motorun bütün çalışan parçalarını yağlayan sistemdir.
Parçaları: Motor Yağı -Karter-Yağ Pompası- Yağ Filitresi- Yağ çubuğu-Yağlama Müşiri-Yağ Göstergesi

3-Soğutma Sistemi

Çalışan motor parçalarını Soğutarak motorun parçalarının ömrünü uzatan sistemdir. 2 Çeşit soğutma vardır.
  1. Hava ile soğutma
  2. Su ile soğutma
    1. Radyatör
    2. Su hortumları
    3. Vantilatör
    4. Vantilatör Kayışı
    5. Su Pompası
    6. Termostat
    7. Isı Göstergesi
    8. Soğutma fanı-
    9. Fan Müşiri

4-Marş Sistemi

Motora ilk hareketi veren sitemdir. Parçaları: Marş motoru- Akü – Kontak anahtarı

5-Ateşleme Sistemi

6 veya 12 voltluk akımı ateşleme bobini vasıtasıyla 15.000-20.000 volta yükseltmek ve distribütör vasıtasıyla bujilere göndererek silindir içerisindeki benzin hava karışımını ateşlemektir.
Parçaları :
AKÜ : aracın ihtiyacı olan akımı verir. Kalın ucu + ince olan ucu - dir. Aküde elektrolit bulunur. Elektrolit eksilirse yerine safsu konur.Aracın aküsü biterse takviye için gelen aküye + uc + uca - uc - uca bağlanır Diğital göstergeli aracta akü takviyesi yapılmaz.Herhangi bir tehlike anında akünün önce - ucu sökülür.
Kontak Anahtarı :Devreyi açıp kapamaya yarar.
Ateşleme Bobini : 6 veya 12vltluk akü akımını 15.000-20.000 volta çıkarır.
Distribütör :Ateşleme bobininden gelen yüksek voltajı bujilere sırasıyla dağıtır.
Buji : Silindir içerisindeki hava –benzin karışımını ateşlemektir.

6-Şarj Sistemi

Şarj sistemi : Motor çalışırken aküyü şarj etmek. Parçaları: Akü – Alternatör – Regülatör – Şarj göstergesi

7-İkaz ve Aydınlatma sistemi

Araçta frenleme yapıldığında arka fren lambalarının yanması. Aracın tehlike anında 4 lü ikaz lambalarının yanması park lambalarını yanması –Gece uzun ve kısa farlarının yanması.

8-İstikamet

Direksiyon Sistemi: Aracın yönünü ayarlayan sistemdir. Parçaları: Direksiyon simidi-Rotlar-Tekerlekler.

9-Fren Sistemi

Aracın yavaşlamasını durmasını ve park halindeyken sabit kalmasını sağlayan sistemdir. Parçaları: Fren Pedalı – Merkez Pompası-Hidrolik yağı – El fren kolu

B- Karoser

Otomobilde Motor-Şasi-Tekerlek dışında kalan kaporta-kaput-Bagaj-Tavan-Kapılar gibi dışarıda kalan kısma KAROSERİ Denir.

C- Güç aktarma organları

1-Kavrama (Debriyaj):

Motor ile vites kutusu arasında bulunur.Volan üzerine montaj edilmiştir.Motordan aldığı hareketi vites kutusuna iletir.Debriyaj pedalına basılarak motorun hareketi iletilmez ve vitese geçirilir.Debriyajdan ayak çekilir ve hareket tekerleklere iletilir.

2-Vites Kutusu :

Motordan gelen hareketi tekerleklere iletilir.Aracın geri hareketinin sağlar.Yol ve yük durumuna göre araca ivme kazandırır.

3-Şaft:

Vites kutusundan aldığı hareketi difransiyele iletir.

4- Diferansiyel:

Şafttan gelen hareketi 90 derece çevirerek aks miline iletir.

5-Aks:

Difransiyelden gelen hareketi tekerleklere iletir.

6-Tekerlekler:

Aracın yükünü taşır.Lastikler vasıtasıyla aracın hareketi sağlanır.

2-ARAÇ KULLANMAYA HAZIRLIK

Araca binmeden önce yapılan dış kontroller :

1- Lastik havalarının kontrolu yapılmalı-İnik lastik varsa havası tamamlanmalı- Patlak lastik varsa değiştirilmelidir.Eğer inik veya patlak lastik üzerinde araç hareket ettirilirse cantlar lastiği keseceği için lastik ezilir-kesilir-kullanılmaz hale gelir-cantlar eğilebilir.

Koltuk ve Ayna Ayarları :

Araca binildiği zaman ayakların pedala tam oturması ve tam direksiyon hakimiyetinin sağlanması için koltuk ayarı yapılmalıdır. Ayarlar koltuğun alt tafında veya yan tarafında bulunan ayar kollarından yapılır.

Ayna Ayarı:

Dikiz aynası ve yan aynalar kişinin fiziki yapısına göre değişim gösterir.Bu nedenle koltuğa tam yaslandıktan sonra bu ayarları kendi görüşümüze göre ayarlamak zorundayız.Araca tam hakimiyet sağlamak geri görme alanımızı tam ayarlamak zorundayız.

Emniyet Kemerinin Takılması ve Baş Destekleri:

Şehir içi ve dışı trafikte emniyet kemerinin takılması kanuni zorunluluktur.Emniyet kemeri trafik kazasında ölüm ve yaralanma oranını en aza indirir. Bu nedenle araca bindiğimiz anda emniyet kemerini hemen takarız.Baş Desteğini tam kafamız oturacak şekilde ayarlamalıyız.

Aracın Çalıştırılması:

Koltuk ve ayna ayarları yapıldıktan sonra kontak anahtarı yerine takılır. Vites kolu boşa alınır. El freni çekili olmalıdır.Kontak anahtarı sağa doğru çevrilerek marşa basılır. 4-5 Saniye basıldıktan sonra motor çalışır ve kontak anahtarından elimizi çekeriz.

Araç Göstergelerinin Kontrolu:

Kontak Anahtarı çevrilince marşa basmadan önce göstergelerdeki Akü-Yağ göstergesi –lambaları yanar ve motor çalışınca sönmesi gerekmektedir.şayet sönmezse motor stop ettirilir ve arıza giderilmelidir.Bu arada motor çalışırken hararet göstergesi kontrol edilmeli.Gösterge ibresi kırmızı kısma girdiği anda motor stop ettirilmelidir.Motor çalıştırıldığında depodaki yakıt yakıt göstergesinden kontrol edilmeli ve yakıt azsa hemen en yakın benzin istasyonundan tamamlanmalıdır.

3-ARAÇLARIN PERİYODİK ARALIKLARLA YAPILACAK BAKIMLARI

1-Akaryakıt Kontrolu:

Araca binildiği anda motoru çalıştırdıktan sonra yakıt göstergesi kontrolu yapılır. Şayet göstergede depo full veya orta noktanın altında ise yakıt eksiktir tamamlanması lazımdır. Gösterge üzerinde boş kırmızı lamba yanıyorsa mutlaka yakıt tamamlanmalıdır.Aracına göre kırmızı boş lambası yandıktan sonra 20 veya 40 km daha araç gidebilir.

2- Motor Yağı Kontrolu:

Aracın motor yağı kontrolu araç düz bir zeminde iken motor kaputu açılır. Yağ çubuğu çıkarılır ve kontrol edili r.Çubuk üzerinde bulunan iki çizgi arasında olmalıdır.Eğer alt çizgide ise tamamlanır.Eğer üst çizgide veya üstünde ise yağ boşaltılarak 2 çizgi arasına getirilir.Fazla yağda conta ve keçeleri zorlayarak yağ kaçırmaya sızdırmaya sebep olur.

3- Radyatör ve silecek suyu kontrolu:

Motorun radyatör ve silecek suyu kontrolleri sık sık yapılmalıdır.Kaput açılır radyatör suyu için yedek su deposuna bakılır. Seviye çizginin altında ise kışın antifiriz yazın su ilave edilmelidir.Kışın soğuk havalarda ısı 0 derecenin altına düşerse motor suyunun derece kontrolu yapılmalı ve antifiriz eksikse ilave edilmelidir. Cam silecek suyu ise cam silecek su deposuna bakılır.Eksikse cam suyu antifirizi ile tamamlanmalıdır.

4- Lastik Hava ve Diş derinliklerinin Kontrolu:

Lastik havaları her gün kontrol edilir.Hava eksikse tamamlanmalıdır.Lastik havaları basınç değerleri aracın kataloğuna bakılarak tamamlanmalıdır.Lastik havaları ön ve arka lastik yaz ve kış durumuna göre değişir.Lastik havaları az olursa lastikler yan kenarlardan aşınır ve araç direksiyon hakimiyeti azalır.Zor döner.Lastik havaları fazla olursa direksiyon sürüş konforu azalır ve lastikler ortadan aşınır.Lastik diş derinlikleri özel aleti ile kontrol edilir.Eğer lastikler aşınmışsa değiştirilmelidir.

5-Işık ve ikaz Sistemi Kontrolü:

Araçtaki –Sinyal – Dörtlü Sinyal- Farlar – Parklar-Sis lambaları –Araç iç Aydınlatma Lambaları her zaman aktif ve çalışır halde olmalıdır. Gece yol aldığımızda uzun veya kısa farlardan biri arızalı olursa trafiğe çıkmamalı ,arıza giderilmeli,sonra yola çıkılmalıdır. Yoksa trafik kazası kaçınılmaz olur.Eğer herhangi bir aydınlatma –ikaz veya farları biri yanıyor diğeri yanmıyorsa arıza yanmayan lambanın ampulü gevşemiş -oksitlenmiş veya flamanı kopmuştur.Yenisiyle değiştirilmelidir.Şayet herhangi bir elektrik devresinde lamba da yanmıyorsa sigorta kutusuna bakılmalıdır. Şayet lastikler değiştirilmeden kullanılırsa :
1- Direksiyon hakimiyeti azalır
2-Kaygan yolda araç kontrolden çıkabilir.
3-frenleme mesafaesi çok uzun olur ve durma zorlaşır.
4- Tırmanma kabiliyeti azalır.
5- Araç hareket halinde iken herhangi bir cisim batarsa lastik top atma ani yırtılma ihtimali oluşur ve araç takla atabilir.

6-Akü Suyu Kontrolü :

Akünün suyu kapaklarını açarak kontrol edilir.Üstten bakıldığında suyun seviyesi plakaların 1-1,5 cm. üzerinde olmalıdır.Şayet suyu eksikse saf su ilave edilmelidir.

4-SÜRÜCÜLER TARAFINDAN YAPILACAK BASİT UYGULAMALAR

1-Tekerlekler ve Lastik Değişimi:

Lastikler her araca bindiğinde kontrol edilmelidir.Şayet havaları eksikse tamamlanmalıdır. Eğer Lastik Patlaksa şu işlemler sıra ile yapılmalıdır.

  1. Yedek Lastik (Stepne) Hazırlanır.
  2. Aracın Motoru durdurulur.
  3. El Freni Çekilir.
  4. Patlak lastiğin yanındaki (Öndeki lastik patlaksa arka lastiğe-Arka patlaksa ön lastiğe)takoz veya taş konulur.
  5. Patlayan lastiğin tekerlek bijon civataları gevşetilir.
  6. Patlayan lastik tarafı kriko ile kaldırılır.
  7. Tekerlek yerden kesilince bijon civataları sökülür.
  8. Patlak lastik çıkarılır.
  9. Yeni lastik takılır.
  10. Bijon civataları sıkılır.
  11. Kriko indirilir.
  12. Tekrar bijon anahtarı ila civatalar iyice sıkılır.

2- Kar Zincirinin Takılması:

Kışın karlı ve buzlu havalarda lastikler kaydıklarından çekme tırmanma özelliğini kaybederler.Bu nedenle çekiş olan tarafın lastiklerine zincir takılmak zorundadır. Bazı Soğuk bölgelerde mecburi olarak zincir devamlı takılmak zorundadır.Zincir takmayan araçlara trafiğe çıkış izni verilmez.Zincir lastiğin altına serilir.Arkasından dolaştırılır.üstten kavranır.Ortadaki 2 ana çengeller birleştirilir.Gergi cengelleri birleştirilir.

3- Ampul Değişimi :

Patlayan-Yanmayan-Arızalı olan ampuller Aynı amperajlı olmak suretiyle değiştirilir.Far ampulu değişirken Duy arakasındaki soket tırnaklar çıkarılır.Patlak ampul sökülür.Yenisi takılır..Sinyal -park-Fren vs diğer ampuller ise ampulün bağlı olduğu tabla vidaları sökülür. Ampul değiştirilir,ve tabla vidaları sıkılır.

4-Radyatöre Antifiriz Konulması:

Kışın ısı 0 derecenin altına düşerse radyatöre veya yedek su deposuna su yerine antifiriz konulur. Aslında yaz kış radyatöre antifiriz konulması tavsiye edilir.Seviye çizgisine kadar antifiriz konulmalıdır.

5-ARACIN HEMEN DURDURULUP KONTAĞIN KAPATILMASINIGEREKTİREN HALLER

1-Yağ Lambasının Yanması :

Motor çalışırken yağ lambası yanarsa (Yağdanlığa benzer ) hemen araç sağa çekilip durdurulmalıdır.Burada yağlama sistemi çalışmıyor demektir.Yağ çalışan parçalara ulaşamıyor demektir.Şayet dikkat edilmez motor çalıştırılmaya devam ettirilirse motor çok ısınacağından çalışan parçalar birbirine kaynar.Motor kilitlenir.ve çok büyük masraf çıkarır.(Yeni model araçlarda en az 7.000-8.0000 .)

2-Şarj Lambasının Yanması :

Motor çalışırken Şarj Lambası (Akü şeklinde ) yanarsa akü şarj olmuyor demektir.Aracı hemen sağa çekip motoru durdurmamız gerekmektedir.Şayet motor durdurulmazsa alternatör aküyü şarj etmediği için akü kısa bir süre sonra boşalacak ve ilk motor durdurulduğunda tekrar çalışmayacaktır.

3- Yanık Kablo veya Farklı Kokular Alınması ile Motordan Anormal Sesler gelmesi:

Bütün bu durumlarda hemen araç sağa çekilir.Motor durdurulur.Kaput açılır.Akünün Kutup başları sökülür.ve servis çağrılır.

6-YAKIT TÜKETİMİNDE EKONOMİ SAĞLANMASI

1-Sürücüye bağlı Sebepler ve Önlemler:

  1. Motoru ısıtmadan hemen aracı hareket ettirmek
  2. Ani gaz vermek
  3. Devamlı Yüksek devirde kullanmak.

2-Motora Bağlı Sebepler :

  1. Rölanti ayarının yüksek olması
  2. Hava Filitresinin kirli olması
  3. Benzinli motorlarda bujilerin eski olması
  4. Dizel motorlarında pompanın ve enjektörlerin ayarsız olması
  5. Fren ayarlarının sıkı olması

3-Araca Bağlı Sebepler ve Önlemler :

  1. Aracın bakımının zamanında yapılması-
  2. Aşırı yük veya yolcu alınmaması.
  3. Yazın Soğutucu Klima kullanılması
  4. Camların açık olması
  5. Araç Lastik havalarının inik olması

Ekonomik Sürüş İçin Alınacak Önlemler:

  1. Araçta gazı pompalamadan motoru çalıştırın
  2. Aracı Çalıştırıken ayağınızı debriyaja basmayın.Çünkü bilya çabuk bozulur.ve değişmesi büyük masraf tutar.
  3. Kalkışta gaza fazla basmadan yarım gazla kalkın.Lastikleri patinaj yaptırmayın.
  4. Küçük vitesle motor devrini yükseltmeyin.
  5. Yokuş aşağı inerken vitesi boşa almayın.Çünkü devamlı frene basmanız gerekecek ve balatalar kısa zamanda bitecektir.
  6. Trafik ışıklarına yaklaşırken gazdan ayağınızı çekin ve aracın kendi halinde yavaşlamasını sağlayın.
  7. Araçlarınızın lastik havalarını kontrol edin az ise tamamlayın zira inik lastik aracın fazla yakıt yakmasına sebep olacaktır.
  8. Kış şartları nedeniyle kullandığınız lastikleri havalar ısınınca mutlaka değiştiriniz.